Home - Kunstenaars - Galeries - Musea - Exposities  


Eugeen van Mieghem: Joodse emigranten naar de Nieuwe Wereld


Over de expositie

Vandaag de dag wordt West-Europa geconfronteerd met een hoge immigratie. Ruim een eeuw geleden vertrokken er juist miljoenen mensen uit Europa, met name naar Amerika, op zoek naar geluk. De haven van Antwerpen was een van de grote vertrekplaatsen naar de Nieuwe Wereld. Duizenden joden uit Oost-Europa op de vlucht voor de pogroms gingen hier scheep. De kunstenaar Eugeen van Mieghem (1875-1930) heeft waarschijnlijk als enige deze exodus vastgelegd. Hij maakte tussen 1902 en 1904 een indrukwekkende reeks tekeningen van de meestal berooide landverhuizers op weg naar een beter leven.
+ + lees meer...

Het Joods Historisch Museum toont circa honderd van zijn werken (tekeningen, pastels en enkele schilderijen) aangevuld met historisch materiaal over deze migratie. De expositie was eerder te zien in het Ellis Island Immigration Museum, de plaats waar de landverhuizers bij aankomst in New York van boord gingen, en in het Van Mieghem Museum in Antwerpen.

Zijn tekeningen, pastels en schilderijen variëren van havengezichten tot cafétaferelen, maar laten vooral emigranten zien in de haven van Antwerpen een eeuw geleden. Vanuit deze havenstad vertrokken toen miljoenen mensen naar de Nieuwe Wereld, op zoek naar geluk. Onder hen bevonden zich honderdduizenden joden uit Oost-Europa en Rusland. De expositie in het JHM geeft met het werk van Van Mieghem, aangevuld met historisch materiaal, een beeld van de massale volksverhuizing naar Amerika. Erwin Joos, conservator van het Van Mieghem Museum in Antwerpen, stelde de tentoonstelling samen.

Dat er zich onder de emigranten zoveel joden uit Oost-Europa en Rusland bevonden was enerzijds het gevolg van het antisemitisme dat enorm was aangewakkerd na de moord op tsaar Alexander II (1881) en anderzijds door de heersende armoede. Joden werden verantwoordelijk gehouden voor deze sociale en economische crisis. Voortdurende onderdrukking en vervolging van joden leidden tot hun grootschalige vertrek naar het westen. Na een vaak wekenlange reis kwamen ze aan bij de grote havens van West-Europa. Antwerpen was een van de vertrekplaatsen naar hun einddoel, de Nieuwe Wereld.

Eugeen van Mieghem werd in 1875 in Antwerpen geboren. Zijn moeder had een café in de havenbuurt en zijn vader was bevrachter van binnenschepen. Zo groeide Eugeen op in de havens en op de dokken langs de Schelde. Het gebouw van de Red Star Line, de rederij die tijdens haar bestaan (1872-1936) meer dan drie miljoen emigranten naar de Amerika zou vervoeren, bevond zich tegenover het café. Vanuit het raam van het achterhuis keek Van Mieghem uit op het terrein en de gebouwen van de Red Star Line. Hij tekende hoe de landverhuizers daar rondhingen, wachtend op hun vertrek of op de strenge medische keuring die ze voordien nog moesten ondergaan. Van Mieghem legde als geen ander de hoop en de weemoed van deze vreemdelingen vast.

Van Mieghems kunst werd door kunstcritici geprezen en vergeleken met kunstenaars als Kollwitz, Steinlen en Forain. Hoewel zijn oeuvre vanaf zijn dood in 1930 in de vergetelheid raakte, krijgt het de laatste jaren weer meer belangstelling. In 1983 werd de Stichting Eugeen van Mieghem opgericht en in 1993 het Eugeen Van Mieghem Museum in Antwerpen. Verder waren er tentoonstellingen in het Ellis Island Immigration Museum in New York en in Duitsland en Engeland. Voor het eerst wordt nu in Nederland een expositie exclusief aan zijn werk gewijd.


Wanneer en waar

Expositieperiode was t/m 22 feb 2004

Joods Historisch Museum (JHM)
Nieuwe Amstelstraat 1
1011 PL Amsterdam
020-5310310

open: ma t/m zo 11.00-17.00, gesloten op Joods Nieuwjaar en Grote Verzoendag, entree € 15,00