Home - Kunstenaars - Galeries - Musea - Exposities  


De joodse kunstvoorwerpen van Ebrahim el Hadidy


Over de expositie

De judaïcacollectie van Ebrahim el Hadidy in de wisselvitrine

Het is zijn persoonlijke ontdekkingstocht naar de joodse (cultuur)geschiedenis en uiteindelijk naar zichzelf: "Elk object dat ik prachtig vond, vormde een onderdeel van mezelf. Het was een ontdekkingstocht naar wie ik ben en hoe ik via al die objecten geworden ben. (…) Toen ik mij erin begon te verdiepen, kwam ik mezelf tegen."

Het schilderij
+ + lees meer...

Ebrahim el Hadidy is een Nederlander van Egyptische origine, die sinds 1988 in Nederland woont en werkt als maatschappelijk werker. Meer dan tien jaar geleden begon hij antieke zilveren voorwerpen te kopen met de bedoeling ze later weer te verkopen, maar het liep anders. Tijdens zijn speurtocht naar de herkomst en achtergrond werd El Hadidy gegrepen door het verhaal erachter en begon hij meer van dit soort voorwerpen te verzamelen. Veel objecten bleken joods te zijn. Hij schreef er het boek Brief aan Dr. Frenkel over, doelend op zijn arts met wie hij de inhoud van het boek kon bespreken.

In deze vitrine zijn een aantal stukken uit de verzameling van Ebrahim el Hadidy te zien, samen met fragmenten uit zijn boek waaruit zijn fascinatie voor deze objecten spreekt.

Elk object dat ik prachtig vond, vormde een onderdeel van mezelf. Het was een ontdekkingstocht naar wie ik ben en hoe ik via al die objecten geworden ben. (…) Toen ik mij erin begon te verdiepen, kwam ik mezelf tegen.

Het servies
'Ik vond het servies niet alleen erg mooi, het was ook heel bijzonder voor mij en mijn gezin vanwege de gravure onderop de koffiekan. Daar staat een tekst die luidt: Ter dankbare herinnering aan moeders zorgzame en goede beleid gedurende de oorlogsjaren mei 1940-mei 1945.

Deze tekst raakte me. Hij deed me in eerste instantie denken aan mijn eigen moeder. Ik kom uit een cultuur waar moeders een bijzondere rol spelen en worden geëerd. Dr. Frenkel, vanaf dat moment begon ik me meer in de Tweede Wereldoorlog te verdiepen en zocht ik naar informatie erover op internet. Ik besloot om deze moeder te gaan zoeken en haar verhaal te achterhalen. Het werd een zware zoektocht, want hoe meer ik te weten kwam over de oorlog, hoe meer pijn en verdriet ik had.

De zoektocht naar deze moeder heeft mijn ogen ervoor geopend dat de waardering geldt voor alle moeders in het land. Ik zie het servies als waardering voor alle moedige moeders en vrouwen op aarde.'

Het schilderij
'Het was zo levensecht geschilderd dat ik af en toe vergat dat het maar een schilderij was. Ik zag de vader en de dochter voortdurend naar mij kijken. Overal waar ik was in de kamer keken ze me aan.

Op een dag begon het meisje tegen mij te praten. "Hallo, herken je mij?"

"Ja, ik heb je eerder gezien. In mijn droom, toen ik in de Sinaï was."

"Waar was je naar op zoek in Jeruzalem?"

"Ik was op zoek naar God: waar is God en wie is God en wat is mijn relatie met God? Ik ben moslim van huis uit en heb veel respect voor het geloof van anderen. Geloof zou mensen, mijns inziens, bij elkaar moeten brengen, want God is liefde. (…) Ik kwam tot de ontdekking dat in alles een stukje van God zit, een Goddelijke kracht."

Het was een mooie droom.'

De chanoekia
De joodse kunstvoorwerpen van Ebrahim el Hadidy - Chanoekia'Een bijzonder museumstuk, een chanoeka-kandelaar uit Vilnius, Litouwen, aan het keur te zien uit 1889. Toen ik hem kocht, dacht ik dat het een islamitische kandelaar was vanwege de twee pauwen aan de zijkanten. Pauwen zag ik vaak in de islamitische kunst. In godsdiensten zijn ze een symbool van onsterfelijkheid, schoonheid, waardigheid en trots. In de Thora wordt de pauw genoemd als een symbool van het geloof van het volk.

Dr. Frenkel, ik kon me niet voorstellen dat ik via een antiek voorwerp een hele geschiedenis kon achterhalen. Maar nu zie ik dat culturen en geloven met elkaar verbinding hebben in de kunst.

Chanoeka is het joodse feest van de lichtjes. Het is het verhaal van religieuze en nationale vrijheid, van het behoud van de eigen identiteit, van de weinigen die in opstand kwamen tegen de velen.

In heel Litouwen leefden voor de oorlog ongeveer 240.000 joodse mensen. De oorlog had de joodse gemeenschap zwaar getroffen, want na de oorlog was hun aantal geslonken tot 22.000.

De gebeurtenissen in Litouwen hebben me erg geraakt. Vaak zit ik naar de chanoekia te kijken met de gedachte dat die de oorlog heeft overleefd. Kon deze chanoekia mij zijn verhaal maar vertellen.'

Het Dagboek
'Toen ik op Marktplaats naar oude ansichtkaarten, brieven, enzovoorts aan het kijken was, kwam ik een document tegen met de titel 'Dagboek'. Volgens de verkoper was het van een oude man uit het zuiden van het land geweest. Het was uit een inboedel verkregen. Bij het dagboek zat een bewijs van goed gedrag van de gemeente Rotterdam. Dat had de meneer na de oorlog nodig om te mogen werken. Dr. Frenkel, diep geraakt door het lezen van het dagboek besloot ik om te gaan zoeken naar informatie over het gezin. Tot mijn verbazing kon ik niets vinden.'

Dagboek van Meijer Frenkel, geboren op 27 juni 1910. Gezinsadres: Noorderhavenkade 92B, Rotterdam

'5 november, dag 1

Mijn lieve vrouw,

Even nadat jij bent weggegaan - ze verlieten onze woning pas om twaalf uur 's nachts - is het grote ongeluk pas duidelijk tot me doorgedrongen. Half gek van verdriet ben ik door ons huis gegaan, ons huis, ontwijd door de ruwe stappen en handen van de indringers. Smartelijker dan ooit heb ik toen gevoeld hoeveel je voor mij betekent. (…)'

'13 december, dag 39

Ik zie zo tegen de komende feestdagen op zonder jou, zonder ons thuis. Vaak bekruipt me het verlangen te slapen tot alles voorbij is. Vrouw, je mag het gerust weten, ik ben de oude niet meer. Ik heb geen toekomstplannen, geen wensen of verlangens buiten die ene allesoverheersende: bij je te zijn. Alleen nog met ons drietjes te leven en de stormen buitenshuis te sluiten. Het is toch zo weinig, lieverd, wat wij van het leven verlangen en toch schijnt het nog te veel. Vrouwtje, ik ben zo verdrietig, zo wanhopig verdrietig over ons aller lot.'

In een aantal columns in de NRC (februari 2014) heeft Frits Abrahams geschreven over Ebrahim el Hadidy, en specifiek over het bovengenoemde dagboek. Hij wist te vermelden dat de vrouw bij wie de dagboekschrijver Frenkel in de oorlog was ondergedoken - Mien Boers - werd opgepakt en afgevoerd naar kamp Vught. Mien overleefde de oorlog en trouwde daarna met Meijer Frenkel. In 2006 overleed ze op 108-jarige leeftijd. Meijer Frenkel overleed een jaar eerder - in 2005 - op 95-jarige leeftijd.


Wanneer en waar

Expositieperiode was t/m 26 nov 2015

Joods Historisch Museum (JHM)
Nieuwe Amstelstraat 1
1011 PL Amsterdam
020-5310310

open: ma t/m zo 11.00-17.00, gesloten op Joods Nieuwjaar en Grote Verzoendag, entree € 15,00


Kunstenaar