Home - Kunstenaars - Galeries - Musea - Exposities  
 
Museum Martena
Voorstraat 35  Plattegrond via Google
9901 LA Franeker, Nederland
T 0517-392192
M 06-51893464
 info@museummartena.nl
www.museummartena.nl
di t/m zo 11.00-17.00
Eerste Kerstdag en Nieuwjaarsdag gesloten
entree € 6
  

Contact: Jan Frieswijk (dir), Marjan Brouwer

Overige informatie

Geschiedenis
+ + lees meer...

Aan het einde van de 16e eeuw was Franeker een stad van aanzien. In 1585 kreeg de groei een extra impuls door de vestiging van een universiteit. Deze geschiedenis, de universiteit is in 1811 opgeheven, leeft nog voort binnen de muren van Museum martena (voorheen Museum 't Coopmanshūs). Enige jaren na de stichting van de universiteit (godgeleerdheid, rechten, geneeskunde en letteren/filosofie) werd begonnen met de bouw van het nieuwe Franeker raadhuis. Tegenwoordig wordt dat geroemd als een van de belangrijkste bouwwerken van de Noord-Nederlandse renaissance. De maquette van Franeker in het museum geeft een goede indruk van de ontwikkeling van de stad gedurend de 17e eeuw.
Gelukkig is er nog veel universiteitsbezit in Franeker achtergebleven. Bij de sluiting van het Rijksathenaeum, een afgeslankte hogeschool te Franeker, die tussen 1815 en 1843 jonge studenten voorbereidde op verdere studie, kwamen veel voorwerpen die niet meer bruikbaar waren voor het onderwijs in bezit van de stad. Hierdoor kan men nu nog in het museum de portretten van veel hoogleraren bekijken en ook twee met zilver beslagen ebbenhouten staven, waarmee de universiteitsboden, de pedellen, de onafhankelijkheid van de hogeschool bij plechtigheden zichtbaar maakten. Andere kostbaarheden van het museum (bijvoorbeeld de xylotheek, de orrery) zijn eens eigendom geweest van de hogeschool of het athenaeum.

Ook de unieke collectie van kunstwerken door Anna Maria van Schurman heeft Franeker aan de voormalige hogeschool te danken. Het stadsbestuur zelf heeft eveneens bijgedragen aan de verzameling. Het bekendste voorwerp uit die bron is de zilveren globebeker van omstreeks 1600.

Het stadhuis van Franeker als oudheidkamer
In het eerste kwart van de 19 eeuw groeide het inzicht dat het Fries eigene aan het teloorgaan was. Het werd tijd om de resten van het Friese verleden te bewaren. Mede om die reden werd in 1827 het Fries Genootschap opgericht. Vijftig jaar later organiseert het de 'historische tentoonstelling van Friesland'. Ook Franeker bracht kostbaarheden in.
Het succes van deze tentoonstelling leidde tot een verhoogde belangstelling voor de plaatselijke geschiedenis. Een kwart eeuw later wordt er op initiatief van burgemeester Jan Dirks een oudheidkamer ingericht in de hal van het raadhuis.

Door giften en legaten, o.a. van Jan Stapert uit Brussel, en door een actief verzamelbeleid groeit de collectie uit tot een omvang die het tentoonstellen in de hal van het stadhuis problematisch maakt. Een gelukkig voorval biedt de oplossing voor het ruimteprobleem. Op het stadhuis komt een verzoek binnen om de pui van Voorstraat 49 te mogen uitbreken. Dit vindt geen genade in de ogen van het gemeentebestuur, waarna de burgemeester besluit het pand aan te kopen.

Vorig onderkomen
Van 1942 tot en met 2005 heeft Museum 't Coopmanshūs in drie historische panden gezeten aan de Voorstraat. Vanaf 1 januari 2006 is het nieuwe onderkomen de Martenastins, 50 meter verderop in dezelfde straat.
Het nieuwe Museum Martena is sinds 8 juli 2006 open voor het publiek.

Het gebouw Martenastins (1498)
De Martenastins waar Museum Martena sinds 2006 is gevestigd werd in 1498 gebouwd in opdracht van edelman Hessel van Martena. Zijn nazaten woonden hier tot aan 1696. Hierna werd het huis door Franeker welgestelden bewoond. Rond 1700 werd de bel-etage grondig aangepast. De oorspronkelijke ridderzaal werd in twee vertrekken en een statige gang verdeeld. De sfeer van die tijd is nog terug te vinden op deze verdieping van het museum. Op de bel-etage is de pronkkeuken, de schilderijen- of trouwzaal en de porseleinzaal te vinden. Aan een zaal over de geschiedenis van Franeker wordt gewerkt. In de kelder en op de zolder van de Martenastins is nog het meest van de oorspronkelijke sfeer van het 15de eeuwse gebouw terug te vinden. Op de tweede en derde verdieping zijn de tentoonstellingen over de Franeker universiteit, Anna Maria van Schurman en de Mechanische meesterwerken. In de grote ridderzaal op de tweede verdieping zijn de tijdelijke tentoonstellingen.

In Franeker is ook het wereldberoemde planetarium van Eise Eisinga.

Han Reeder: Cultured Nature
27/2/2016 - 27/3/2016
Pjutten en beukers. Friese kinderportretten 1550-1800
20/12/2014 - 20/4/2015
Modern Fries Design
7/6/2014 - 14/9/2014
Kunstenaars kiezen kunst
18/1/2014 - 18/3/2014
Klasiena Soepboer: Coba de Groot Stipendium
30/11/2013 - 5/1/2014
Frank Zeilstra: Het een noch het ander
28/9/2013 - 5/11/2013
Paperscream: Papierknipkunst van Gerlof Smit uit Schingen
14/2/2011 - 14/3/2011
Femke Dijkstra: Een lichaam
19/11/2010 - 2/1/2011
Henk Helmantel en Douwe Elias: Kerkinterieurs van Loppersum tot Wier
15/6/2010 - 5/9/2010
Uit privé bezit van Bekkema
9/4/2010 - 6/6/2010
25 jaar FRIA, Friese Vakvereniging voor Beeldende Kunstenaars
29/1/2010 - 28/3/2010
Klaas Koopmans: De kracht van kwetsbaarheid
12/12/2008 - 2/3/2009
Sander Wiersma
1/11/2008 - 30/11/2008
Boele Bregman en Gerrit Benner
11/7/2008 - 19/10/2008
Doet Boersma: Bertegrūn
19/5/2008 - 22/6/2008
Sabine van den Berg: Horen, zien en zwijgen
15/9/2007 - 18/11/2007
Vrouw van de wereld, Anna Maria van Schurman als internationale ster
26/5/2007 - 30/9/2007
Dutch noodles
8/7/2006 - 3/9/2006
EXIT 49-51
3/7/2004 - 29/8/2004
Machiel Braaksma: Prototypes
15/5/2004 - 27/6/2004
Harma Heikens: Gesloten kamer
27/3/2004 - 9/5/2004
Edith Stultiens: Alles uit de kast
6/3/2004 - 2/5/2004
 
Anna Maria van Schurman collectie
31/1/2004 - 20/3/2004
Ine van den Heuvel: Portret van het Noarderleech
13/12/2003 - 24/1/2004
Douwe Elias: Vrouwen in olieverf
12/12/2003 - 24/1/2004
De famkes van Mattie van der Veen
25/10/2003 - 6/12/2003
Vredeman de Vries Prijs voor Vormgeving 2003: 20 nominaties
24/10/2003 - 5/12/2003
1e, 2e en 3e prijswinnaars van de Kunstbende Fryslān
6/9/2003 - 19/10/2003
Tjibbe Hooghiemstra: Trunk
6/9/2003 - 19/10/2003
Franeker en 150 jaar PC Kaatsevenement
29/5/2003 - 24/8/2003
Kie Ellens: Thuis is ook niet alles
28/3/2003 - 18/5/2003
Beth Namenwirth
7/2/2003 - 22/3/2003
B.C. Epker
30/8/2002 - 2/11/2002
Historische tentoonstelling
15/6/2002 - 18/8/2002
Van der Vegt
13/4/2002 - 9/6/2002
Albert Oost
9/2/2002 - 6/4/2002
Het medium is de boodschap
22/12/2001 - 2/2/2002
Joris Collier
3/11/2001 - 15/12/2001
Hemsterhuis: drie Franeker geleerden
15/9/2001 - 27/10/2001
Lucassen
15/9/2001 - 27/10/2001
Jakob Nieweg (1877-1955)
7/7/2001 - 9/9/2001

Kunstenaars in vaste collectie

Jan K. Elzinga - Willem Bartel van der Kooi - Jacob Kooistra.

Toon afbeeldingen